فوردو دوباره در مرکز توجه جهانی قرار گرفته است؛ اینبار نه به دلیل فعالیتهای هستهای، بلکه بهخاطر حمله مستقیم آمریکا که روایتهای متعددی از میزان خسارت آن در فضای رسانهای منتشر شده است. تصاویر ماهوارهای تازه و شواهد میدانی، ما را به این پرسش میرسانند: آیا واقعاً آسیب جدی وارد شده یا با یک جنگ روانی دیگر روبهرو هستیم؟
موقعیت استراتژیک فوردو و دشواری هدفگیری آن
تأسیسات هستهای فوردو که در نزدیکی شهر قم و در عمق کوههای البرز ساخته شده، یکی از محافظتشدهترین و سریترین سایتهای اتمی ایران است. عمق این مجموعه بین 80 تا 100 متر زیر زمین برآورد میشود و تحلیلگران تأکید دارند که فقط آمریکا دارای بمبهایی با قابلیت نفوذ به چنین تأسیساتی است.
این مرکز که در اوایل دهه 2000 ساخته شد، تا سال 2009 پنهان باقی مانده بود تا اینکه توسط آمریکا، فرانسه و بریتانیا افشا شد. اگرچه تهران بر ماهیت صلحآمیز این مرکز اصرار دارد، اما ساختار مستحکم و مخفی آن همواره باعث ایجاد تردیدهایی درباره اهداف نظامی احتمالی شده است.در حال حاضر بیش از 2,000 دستگاه سانتریفیوژ پیشرفته IR-6 در این مرکز فعال هستند و توانایی رساندن سطح غنیسازی اورانیوم به 60 درصد را دارند. این رقم فاصله کمی با سطح 90 درصدی مورد نیاز برای تولید سلاح هستهای دارد.
حمله آمریکا به فوردو؛ از تصاویر ماهوارهای تا عملیات هوایی
در روزهای منتهی به حمله، تصاویر ماهوارهای نشان میدادند که انباشت قابل توجهی از خاک در برابر دستکم دو ورودی فوردو دیده میشود و ماشینآلات حفاری در حال فعالیتاند. در تاریخ 19 ژوئن، صفی از 16 کامیون در نزدیکی ورودیها به همراه تجهیزات حفاری مشاهده شد. یک روز بعد، در 20 ژوئن، عکسهایی منتشر شد که در آن جادهها با خاک پوشیده شده و کامیونها همچنان در حال حرکت بهسوی ورودیهای تونل بودند.
طبق گزارشها، در جریان این عملیات، آمریکا از زیردریاییها 30 موشک کروز TLAM به سمت سایتهای نطنز و اصفهان شلیک کرد. همچنین، بمبافکن B-2 دو بمب سنگرشکن بر فراز نطنز پرتاب کرد و فوردو نیز یکی از اهداف اصلی این حمله معرفی شد.
روایت رسمی و واکنشها؛ آیا خسارت واقعی وارد شد؟
رئیسجمهور آمریکا، دونالد ترامپ، در پلتفرم شخصی خود اعلام کرد که یک محموله کامل از بمبها بر روی سایت فوردو ریخته شده و عملیات با موفقیت کامل انجام شده است. وی تأکید کرد که تمام هواپیماها سالم بازگشتهاند و در پایان پیام خود نوشت که اکنون زمان صلح است.
در مقابل، رسانههای داخلی و بینالمللی تاکنون ارزیابیهای گوناگونی از میزان آسیب وارده ارائه کردهاند. برخی گزارشها بر خسارات گسترده تاکید دارند، در حالی که منابع دیگر به شواهد محدود موجود و احتمال اغراق در روایتهای آمریکایی اشاره میکنند. همین تناقضها سبب شده تحلیلگران نسبت به ابعاد واقعی حمله تردیدهایی مطرح کنند و تأکید کنند که بررسی دقیق و مستقل همچنان لازم است.
تصاویر فوردو قبل از حمله آمریکا
تصاویر فوردو بعد از حمله آمریکا
