اقتصاد دیجیتال در ایران به یکی از مهمترین منابع درآمدی میلیونها نفر تبدیل شده است. بسیاری از جوانان و صاحبان کسبوکارهای کوچک با تکیه بر اینترنت و شبکههای اجتماعی، فروشگاههای آنلاین، تولید محتوا و خدمات دیجیتال را راهاندازی کردهاند و بخش قابل توجهی از معیشت خود را از این مسیر تأمین میکنند.
اقتصاد دیجیتال در ایران
اقتصاد دیجیتال در ایران در سالهای اخیر رشد قابل توجهی داشته و به یکی از منابع اصلی درآمد میلیونها نفر تبدیل شده است. بر اساس برآوردهای جدید، این بخش حدود ۵ تا ۶ درصد از تولید ناخالص داخلی کشور را تشکیل میدهد و بین ۲.۵ تا ۳.۷ میلیون نفر بهطور مستقیم از طریق پلتفرمهایی مانند اینستاگرام، فروشگاههای اینترنتی، تولید محتوا و خدمات آنلاین کسب درآمد میکنند. با این حال، گسترش فیلترینگ، محدودیتهای اینترنتی و اختلال در دسترسی به اینترنت جهانی باعث شده بخش بزرگی از این فعالیتها دچار رکود یا توقف شود و ارتباط کسبوکارها با مشتریان و بازار بهشدت آسیب ببیند.
در همین حال، خسارتهای اقتصادی ناشی از این وضعیت در برخی دورهها روزانه حدود ۳۰ تا ۴۰ میلیون دلار برآورد شده است که ناشی از کاهش فعالیت تجارت الکترونیک و اختلال در خدمات دیجیتال است. با وجود افت درآمد یا تعطیلی بسیاری از کسبوکارهای آنلاین، روند مالیاتستانی همچنان ادامه دارد و همین موضوع بحثهای گستردهای درباره عدالت اقتصادی ایجاد کرده است. در نتیجه، اقتصاد دیجیتال در ایران تحت فشار دوگانهای قرار گرفته است: از یک سو محدودیتهای شدید زیرساختی و اینترنتی، و از سوی دیگر فشارهای مالی و قانونی که آینده این بخش را با ابهام جدی مواجه کرده است.
بيشتر بخوانيد : در یک تحول خطرناک: دلار رکورد جدید زد
تناقض بزرگ: مالیات در نبود درآمد
اقتصاد دیجیتال در ایران در ماههای اخیر بهطور مستقیم تحت تأثیر تنشها و شرایط جنگی قرار گرفته است؛ بهطوری که ناپایداریهای امنیتی باعث اختلال گسترده در زیرساختهای ارتباطی و محدودیتهای مکرر در دسترسی به اینترنت جهانی شده است. این وضعیت، فعالیت بسیاری از کسبوکارهای آنلاین از جمله فروشگاههای اینترنتی، تولیدکنندگان محتوا، استارتاپها و فریلنسرها را با اختلال جدی مواجه کرده است. در نتیجه، حجم فروش کاهش یافته، ارتباط با مشتریان دشوار شده و بخش قابل توجهی از فعالیتهای روزانه این حوزه متوقف یا نیمهتعطیل شده است.
در کنار این اختلالات، برآوردهای اقتصادی نشان میدهد که کاهش فعالیتهای دیجیتال و اختلال اینترنتی موجب خسارتهای روزانه قابل توجهی در اقتصاد دیجیتال شده و فرصتهای شغلی جدید نیز بهشدت کاهش یافته است. همزمان، بسیاری از فعالان این حوزه با از دست دادن منبع اصلی درآمد خود روبهرو شدهاند و به مشاغل جایگزین یا مهاجرت فکر میکنند. با این حال، فشارهای مالی و تعهدات مالیاتی همچنان ادامه دارد و همین موضوع بحران را تشدید کرده است.
در چنین شرایطی، اقتصاد دیجیتال در ایران با یک فشار دوگانه روبهرو است: از یک سو پیامدهای جنگ و ناپایداری زیرساختهای ارتباطی، و از سوی دیگر محدودیتهای اقتصادی و مالی که آینده این بخش را با ابهام جدی مواجه کرده است.
بيشتر بخوانيد : قطع اینترنت در ایران؛ آیا اقتصاد فرو میپاشد؟
بیش از یک میلیون پروژه متضرر
بر اساس گزارشها و برآوردهای موجود، اختلالات گسترده اینترنت، فیلترینگ و شرایط ناپایدار اقتصادی باعث شده است که بیش از یک میلیون کسبوکار و پروژه آنلاین در ایران بهطور مستقیم یا غیرمستقیم آسیب ببینند. این آسیبها شامل کاهش شدید فروش، توقف فعالیت در شبکههای اجتماعی، از دست رفتن مشتریان و در برخی موارد تعطیلی کامل کسبوکارها بوده است.
بخش بزرگی از این پروژهها شامل فروشگاههای اینترنتی، تولیدکنندگان محتوا، فریلنسرها و استارتاپهای نوپا هستند که وابستگی کامل به اینترنت دارند. با ادامه این وضعیت، بسیاری از فعالان این حوزه ناچار به کاهش فعالیت، تغییر شغل یا حتی مهاجرت شدهاند، در حالی که فشارهای اقتصادی و هزینههای جاری همچنان پابرجاست.
در شرایطی که محدودیتهای اینترنتی همچنان ادامه دارد و وضعیت اقتصادی رو به تشدید بحران میرود، به نظر میرسد آینده اقتصاد دیجیتال در ایران وارد مرحلهای بسیار حساس و ناپایدار شده است. در حالی که هزاران پروژه آنلاین متوقف شده و فرصتهای شغلی کاهش یافتهاند، فشارهای مالی بر فعالان این حوزه نیز رو به افزایش است. این وضعیت باعث شده شکاف میان ظرفیتهای واقعی اقتصاد دیجیتال و واقعیت موجود روزبهروز بیشتر شود.
