بیانیه انجمن جامعه شناسی ایران، خشونت گستردهای را که با اعتراضات اخیر در ایران همراه بود و منجر به هزاران قربانی، از جمله تعداد زیادی از غیرنظامیان غیرمسلح، شد، برجسته میکند. این بیانیه به عنوان هشداری جدی علیه ادامه این سرکوب خونین عمل میکند و تأکید میکند که این وقایع یک فاجعه انسانی واقعی را تشکیل میدهند و بیانیه انجمن جامعه شناسی و کرامت انسانی را تهدید میکنند.
بیانیه انجمن جامعه شناسی
صادر شده توسط بیانیه انجمن جامعه شناسی ایران به طور مفصل به وقایع اخیر در ایران پرداخت و تأکید کرد که اعتراضات مردمی که در کشور شاهد آن بودیم صرفاً یک واکنش خودجوش نبود، بلکه اوج سالها بحرانهای اجتماعی، اقتصادی و سیاسی درهمتنیده بود.
در این بیانیه توضیح داده شده است که استفاده بیش از حد از زور علیه معترضان غیرمسلح، که منجر به هزاران کشته شد، نقض آشکار اصول اساسی کرامت انسانی و تهدیدی جدی برای انسجام اجتماعی و تضمینهای قانونی است که از حقوق شهروندان محافظت میکند. در این بیانیه همچنین اشاره شده است که نادیده گرفتن هشدارهای مکرر کارشناسان و تحلیلگران اجتماعی و سیاسی، بحران را تشدید کرده و منجر به چرخهای گستردهتر و پیچیدهتر از خشونت با پیامدهای بلندمدت برای اعتماد بین اعضای جامعه و نهادهای دولتی، برای امنیت کلی انسان و برای احساس مداوم ترس و ناامنی در میان غیرنظامیان شده است.
این بیانیه همچنین تأکید کرد که ادامه این سیاستهای خشونتآمیز تنها شکافهای اجتماعی را عمیقتر کرده و هرگونه تلاش برای بازسازی اعتماد بین شهروندان و مقامات را تضعیف میکند و تأکید کرد که خشونت هرگز نمیتواند برای هیچ منافع سیاسی یا نظامی، صرف نظر از شرایط، توجیه شود. این بیانیه بر تأثیرات عمیق روانی و اجتماعی کشتارهای جمعی و سرکوب خونین، مانند از دست دادن امید در میان جوانان، کاهش مشارکت شهروندان در زندگی عمومی و فرسایش انسجام اجتماعی که ستون اساسی هر جامعه باثباتی است، تأکید کرد.
این بیانیه با تأکید بر نیاز فوری به توقف استفاده از زور، احترام به حقوق غیرنظامیان غیرمسلح و پیگیری جدی راهحلهای مسالمتآمیز به پایان رسید. همچنین از کارشناسان و محققان خواست تا مسئولیت اجتماعی و دانشگاهی خود را برای اطمینان از عدم تکرار چنین فجایع انسانی در آینده بر عهده بگیرند.
ابعاد انسانی و اجتماعی خشونت در ایران
ابعاد انسانی خشونت در ایران در رنج عظیمی که بر غیرنظامیان غیرمسلح وارد شده، آشکار است؛ کسانی که قربانی مستقیم مجموعهای از حملات و سرکوب وحشیانه شدهاند. استفاده بیش از حد از زور منجر به مرگ هزاران نفر و زخمی شدن بسیاری دیگر و همچنین آوارگی داخلی برخی مناطق شده است که منجر به فروپاشی خانوادهها و نابودی جوامع شده است. این فجایع نه تنها قربانیان مستقیم را تحت تأثیر قرار داده، بلکه بر سلامت روانی و اجتماعی جمعیت آسیبدیده نیز تأثیر گذاشته است.
بسیاری در ترس مداوم از خشونت مداوم زندگی میکنند و با مشکلات مربوط به تروما، ناامنی و عدم اعتماد به مقامات روبرو هستند. این وقایع همچنین نشاندهنده شکست عمیق در حفاظت از حقوق اساسی بشر است که نشاندهنده فروپاشی نسبی نهادهای دولتی است که قرار است از شهروندان محافظت کنند و در نتیجه احساس درماندگی و ناامیدی را در بین مردم تشدید میکند.
ابعاد اجتماعی در وخامت قابل توجه پیوندهای بین افراد در جامعه و بین جامعه و دولت آشکار میشود. ادامه خشونت منجر به از بین رفتن انسجام اجتماعی و کاهش همبستگی بین شهروندان میشود که ظرفیت جامعه را برای همزیستی مسالمتآمیز و حل منازعات کاهش میدهد. علاوه بر این، پیامدهای سرکوب خونین بر نسلهای جوان تأثیر میگذارد، زیرا از دست دادن امنیت و ثبات منجر به کاهش مشارکت اجتماعی و سیاسی و افزایش احساس انزوا و ناامیدی میشود و تار و پود جامعه را تهدید میکند.
علاوه بر این، چرخه مداوم خشونت، حس انتقام و تنشهای فرقهای یا منطقهای را تقویت میکند و جامعه را در برابردرگیریهای داخلی آسیبپذیرتر میکند و چشمانداز آشتی ملی را تضعیف میکند. این ابعاد انسانی و اجتماعی، نیاز فوری به سیاستهای پیشگیرانه و اصلاحات جامع با هدف حفاظت از غیرنظامیان، احترام به حقوق بشر و فراهم کردن محیطی امن که در آن جامعه بتواند تعادل خود را بازیابد و اعتماد به خود و نهادهایش را بازیابد، برجسته میکند.
مطالعه بيشتر: نازلی جانپرور؛ روایت دختری که آزادی را انتخاب کرد
بیانیه انجمن جامعه شناسی ایران، منعکسکنندهی موضعی آکادمیک و بشردوستانه است که خشونت را مسئول فروپاشی جامعه و تهدید آیندهی آن میداند. همچنین تأکید میکند که راه حل بحران نه در اعمال زور، بلکه در احترام به کرامت انسانی و پاسخگویی به خواستههای جامعه به شیوههای مسالمتآمیز و عادلانه نهفته است
