در میانه تنشهای فزاینده میان ایران و اسرائیل، رئیسجمهور آمریکا، دونالد ترامپ، با اظهاراتی صریح و تهدیدآمیز بار دیگر توجهات را بهسوی خود جلب کرده است. تأکید او بر پیروزی کامل بر ایران و رد هرگونه آتشبس، همراه با گزارشهایی درباره بررسی گزینههای نظامی، این پرسش را ایجاد کرده که آیا ترامپ پشت یک نقشه پنهان برای فروپاشی ساختار قدرت در ایران ایستاده است یا خیر.
تصمیمی سرنوشتساز؛ دونالد ترامپ در آستانه ورود به جنگ؟
در هفتههای گذشته، فضای سیاسی و امنیتی در خاورمیانه بار دیگر ملتهب شده است. منابع امنیتی آمریکایی اعلام کردهاند که دونالد ترامپ در نشستهای اخیر خود با مشاوران ارشد نظامیاش، بارها درباره ورود مستقیم ایالات متحده به یک رویارویی نظامی با ایران ابراز نگرانی و تردید کرده است. ترامپ در این جلسات خواستار بررسی دقیق پیامدهای چنین حملهای، بهویژه در زمینه کشیده شدن آمریکا به جنگی طولانی و پرهزینه شده است.
با وجود این تردیدها، اطرافیان ترامپ تأکید کردهاند که او بهدنبال گزینهای است که هم قاطع باشد و هم کمهزینه، با هدف ضربه زدن جدی به برنامه هستهای ایران بدون درگیر شدن در یک نبرد تمامعیار. این تأخیر در تصمیمگیری، به گفته تحلیلگران، میتواند تاکتیکی باشد برای فشار بیشتر بر تهران یا انتظار برای همراهی قاطعتر از سوی متحدان منطقهای، بهویژه اسرائیل.
حمله به فردو؛ گزینه مورد علاقه ترامپ؟
گزارشها حاکی از آن است که دونالد ترامپ بهشدت به ایده حمله به تاسیسات غنیسازی اورانیوم در سایت فردو علاقهمند شده است؛ سایتی که بهطور عمیق در دل کوههای زاگرس ساخته شده و جزو اهداف دشوار برای حملات هوایی محسوب میشود. این حمله قرار نیست فقط به یک ضربه محدود شود، بلکه شامل چندین موج حملاتی خواهد بود.
تحلیلگران معتقدند انتخاب فردو بهعنوان هدف نخست، بهدلیل موقعیت استراتژیک آن و نماد بودنش در برنامه هستهای ایران است. در حال حاضر، پنتاگون طرحهایی برای استفاده از بمبهای سنگرشکن در نظر گرفته که قابلیت نفوذ به عمق کوه را دارند. برخی منابع میگویند برنامهریزان نظامی ترامپ حتی سناریوهای پشتیبانی هوایی و عملیات سایبری برای مختلکردن پدافند ایران را نیز بررسی کردهاند.
دیپلماسی در سایه تهدید نظامی
با وجود لحن تهاجمی و صحبت از حملات پیشگیرانه، دونالد ترامپ مسیر دیپلماتیک را بهطور کامل کنار نگذاشته است. به گفته منابع دیپلماتیک در واشنگتن، ترامپ نماینده ویژهای را مأمور تماسهای پنهانی با برخی واسطهها در منطقه کرده تا امکان باز کردن کانال ارتباطی با تهران را بسنجد.
با این حال، محتوای پیامهای احتمالی ترامپ بهشدت سختگیرانه توصیف شده و شامل شروطی است که بهزعم تحلیلگران، برای ایران غیرقابل قبول خواهد بود؛ از جمله توقف کامل غنیسازی، عقبنشینی منطقهای، و خلعسلاح موشکی. برخی معتقدند دونالد ترامپ با این موضع دوگانه – تهدید نظامی در کنار پیشنهاد مذاکره – درصدد آن است که تهران را وادار به عقبنشینی بدون نیاز به جنگ مستقیم کند. این رویکرد مشابه استراتژی “فشار حداکثری” دوره ریاستجمهوری اول او است که با خروج از برجام آغاز شد و با اعمال سنگینترین تحریمها بر ایران ادامه یافت.
دونالد ترامپ و آینده ایران پس از سقوط؟
از جمله جنجالیترین اظهارات اخیر دونالد ترامپ، اشاره او به احتمال سقوط نظام در ایران و تأکیدش بر آمادگی ایالات متحده برای مرحله پس از آن بود. او در اظهارات خود گفت: «هر کشوری باید برای هر سناریویی برنامه داشته باشد… خواهیم دید چه میشود.» این اظهارات موجی از تحلیلهای سیاسی را درباره احتمال وجود یک تصویر روشن آمریکایی برای دوران پس از فروپاشی ایجاد کرده است.
برخی تحلیلگران بر این باورند که دونالد ترامپ در تلاش است تا این مواضع را در چارچوب سیاست فشار حداکثری علیه ایران به کار گیرد، در حالیکه درهای تمامی گزینهها را همچنان باز نگه میدارد؛ از جمله مسیرهای سیاسی، دیپلماتیک و حتی نظامی. سخنان اخیر ترامپ نشاندهنده روندی تدریجی در جهت افزایش تنشهای حسابشده است، با تمرکز آشکار او بر ایجاد یک دگرگونی اساسی در ساختار قدرت در ایران، بیآنکه ابزارها یا همراهان این مسیر را بهصراحت آشکار سازد.
