روزهداری بیماران مزمن در ماه رمضان، دغدغه مهم بسیاری از بیماران و خانوادههای آنان است. به گزارش خبرگزاری مهر، پزشکان در مراکز درمانی ایران هشدار میدهند که روزه گرفتن بدون مشاوره پزشکی ممکن است سلامت بیماران مزمن را به خطر بیندازد. این گزارش به بررسی شرایط، راهکارها و محدودیتهای روزهداری بیماران مزمن میپردازد تا بیماران با رعایت اصول علمی بتوانند روزهای ایمن داشته باشند. سؤال اصلی این است که چه بیمارانی میتوانند روزه بگیرند، چه کسانی نباید روزه بگیرند، و چگونه میتوان خطرات احتمالی را کاهش داد.
اهمیت مشاوره پزشکی پیش از روزهداری بیماران مزمن
روزهداری بیماران مزمن بدون ارزیابی دقیق وضعیت جسمی میتواند خطراتی جدی به همراه داشته باشد. بیماران مبتلا به دیابت، فشار خون بالا، بیماریهای قلبی یا نارسایی کلیه باید پیش از هر تصمیمی، شرایط عمومی، نتایج آزمایشها و میزان کنترل بیماری خود را بررسی کنند.
پزشک با توجه به شدت بیماری و نوع داروها مشخص میکند که آیا روزه گرفتن ایمن است یا خیر.در بسیاری از موارد، تنظیم زمان مصرف داروها یکی از چالشهای اصلی است.
برخی داروها باید در ساعات مشخص و با فواصل منظم مصرف شوند و تغییر ناگهانی در این برنامه ممکن است اثربخشی درمان را کاهش دهد یا عوارض جانبی ایجاد کند.
به همین دلیل، برنامهریزی دقیق درمانی اهمیت زیادی دارد.همچنین بیماران باید از نظر سطح آب بدن و تعادل الکترولیتها ارزیابی شوند. کمآبی میتواند موجب افت فشار خون، اختلال کلیوی یا تشدید علائم بیماری شود.
پزشکان معمولاً توصیه میکنند در صورت وجود علائم هشداردهنده مانند سرگیجه شدید یا افت قند، روزه شکسته شود.
تصمیم درباره روزهداری بیماران مزمن باید فردمحور باشد؛ به این معنا که شرایط هر بیمار بهصورت جداگانه بررسی شود و از توصیههای کلی و غیرتخصصی پرهیز گردد. این رویکرد میتواند از بروز بسیاری از عوارض جلوگیری کند.
جزئيات بيشتر: بیماری مزمن کلیه؛ زنگ خطر خاموش سلامت جامعه
روزهداری بیماران مزمن و خطر کمآبی بدن
روزهداری بیماران مزمن در شرایطی که بدن به دریافت منظم مایعات نیاز دارد، میتواند خطر کمآبی را افزایش دهد. بیمارانی که دچار مشکلات کلیوی یا گوارشی هستند، بیش از دیگران در معرض این خطر قرار دارند.
کاهش مصرف آب در ساعات طولانی روز ممکن است عملکرد اندامهای حیاتی را مختل کند.کمآبی میتواند باعث افزایش غلظت خون و بالا رفتن احتمال لخته شدن شود، بهویژه در بیمارانی که سابقه بیماریهای قلبی–عروقی دارند.
این وضعیت در هوای گرم یا در افرادی که فعالیت بدنی دارند، شدیدتر میشود و نیازمند مراقبت ویژه است.از سوی دیگر، بیمارانی که تحت شیمیدرمانی یا درمانهای خاص قرار دارند، به دلیل ضعف عمومی بدن و احتمال تهوع و استفراغ، ممکن است بیشتر دچار کمآبی شوند.
در این شرایط، پزشکان معمولاً توصیه میکنند از روزه گرفتن خودداری شود تا روند درمان مختل نشود.برای کاهش خطرات، توصیه میشود بیماران در فاصله افطار تا سحر مایعات کافی مصرف کنند، از نوشیدنیهای بسیار شیرین یا کافئیندار پرهیز نمایند و در صورت مشاهده علائم هشدار، فوراً با پزشک تماس بگیرند.
ادامه مطلب : سرطان کودکان در ایران؛ نگاهی به روند تشخیص و درمان در دهه اخیر
تغذیه مناسب در بیماران روزهدار
یکی از اصول اساسی در روزهداری بیماران مزمن، رعایت یک رژیم غذایی متعادل و حسابشده است. وعده افطار باید سبک و حاوی مواد مغذی ضروری باشد تا از فشار ناگهانی بر دستگاه گوارش جلوگیری شود.
مصرف پروتئین کافی برای حفظ توده عضلانی و تقویت سیستم ایمنی اهمیت ویژهای دارد.در وعده سحر، استفاده از کربوهیدراتهای پیچیده مانند غلات کامل میتواند به حفظ سطح قند خون در طول روز کمک کند.
بیماران دیابتی باید از مصرف قندهای ساده پرهیز کنند تا دچار نوسانات شدید قند خون نشوند.ویتامینها و مواد معدنی نیز نقش مهمی در پیشگیری از ضعف و خستگی دارند. کمبود ریزمغذیها ممکن است روند بهبود بیماری را کند کند و توان عمومی بدن را کاهش دهد.
بنابراین برنامه غذایی باید زیر نظر متخصص تغذیه تنظیم شود.همچنین پرهیز از غذاهای پرچرب، سرخکردنی و بسیار شور میتواند از بروز مشکلات گوارشی و افزایش فشار خون جلوگیری کند. رعایت این نکات به بیماران کمک میکند تا در صورت مجاز بودن، با کمترین خطر روزه بگیرند.
اطلاعات بيشتر: بیماری تیروئید هاشیموتو؛ چالش خاموش سیستم ایمنی و اختلال تدریجی هورمونها
چه بیمارانی نباید روزه بگیرند؟
بر اساس توصیههای پزشکی، برخی از گروهها اصولاً نباید روزه بگیرند. بیماران مبتلا به سرطان در مرحله حاد که تحت شیمیدرمانی یا رادیوتراپی هستند، به دلیل ضعف سیستم ایمنی و نیاز مداوم به تغذیه و مایعات، در معرض خطر جدی قرار دارند.
همچنین افرادی که بهتازگی جراحیهای سنگین، بهویژه جراحیهای گوارشی یا چاقی انجام دادهاند، باید تا تکمیل دوره نقاهت از روزهداری خودداری کنند. بدن این بیماران برای ترمیم بافتها نیازمند دریافت منظم انرژی و پروتئین است.
بیماران دیابتی با قند خون کنترلنشده یا افرادی که سابقه افت قند شدید دارند نیز در گروه پرخطر قرار میگیرند. افت یا افزایش ناگهانی قند خون میتواند عوارض خطرناکی ایجاد کند و حتی به بستری شدن منجر شود.
حفظ سلامت بر هر تکلیف دیگری اولویت دارد و روزهداری بیماران مزمن تنها در صورتی توصیه میشود که خطری متوجه جان یا روند درمان فرد نباشد. تصمیم نهایی باید با نظر پزشک معالج اتخاذ شود و در صورت منع پزشکی، جایگزینهای شرعی مورد استفاده قرار گیرد.
در همین راستا، گزارشهای منتشرشده درباره توصیههای متخصصان سلامت نشان میدهد که آگاهیبخشی عمومی نقش مهمی در پیشگیری از عوارض دارد؛ کارشناسان حوزه سلامت همواره تأکید میکنند که روزهداری بیماران مزمن پیش از روزهداری باید ارزیابی دقیق پزشکی انجام دهند تا از پیامدهای احتمالی جلوگیری شود.
