روز بزرگداشت کوروش کبیر فرصتی است برای بازاندیشی در تاریخ، فرهنگ و روح میهندوستی ایرانیان. هر ساله در چنین روزی، هزاران نفر از سراسر ایران به پاسارگاد میروند تا یاد بنیانگذار نخستین امپراتوری مبتنی بر عدالت و آزادی را گرامی بدارند. اما در سالهای اخیر، این آیین با موانع و محدودیتهای گستردهتری از سوی حکومت روبهرو شده است.
مسدود شدن راههای پاسارگاد در روز بزرگداشت کوروش کبیر
در روز بزرگداشت کوروش کبیر، نیروهای حکومتی مسیرها و ورودیهای مجموعه تاریخی پاسارگاد و آرامگاه کوروش را بهطور کامل مسدود کردند.
منابع محلی گزارش دادهاند که نیروهای انتظامی، بسیج و سپاه پاسداران از بامداد هفتم آبان با استقرار در محورهای منتهی به پاسارگاد، از ورود مردم جلوگیری کردهاند.
این اقدام، خشم گستردهای را در میان دوستداران تاریخ و فرهنگ ایران برانگیخته است.
بر اساس ویدیوهایی که در شبکههای اجتماعی منتشر شده، شماری از شهروندان تلاش کردهاند از مسیرهای فرعی خود را به آرامگاه کوروش برسانند، اما با برخورد شدید نیروهای امنیتی مواجه شدند.
بسیاری از مردم در فضای مجازی نوشتند که حکومت میکوشد مانع از برگزاری مراسم روز بزرگداشت کوروش کبیر شود، زیرا این روز را نمادی از اتحاد ملی در برابر ایدئولوژی دینی حاکم میدانند.
اقدام به بستن راههای منتهی به پاسارگاد، در حالی صورت گرفته که در طول دهههای گذشته نیز جمهوری اسلامی در چنین روزی سیاست مشابهی را دنبال کرده است.
این سیاست بخشی از تلاش گسترده حکومت برای کمرنگ کردن آیینهای باستانی ایرانی و برجسته کردن مراسم مذهبی است.
با وجود این محدودیتها، روز بزرگداشت کوروش کبیر همچنان در حافظه جمعی مردم ایران زنده است و سالبهسال بر اهمیت نمادین آن افزوده میشود.
بسیاری از ایرانیان این روز را نه فقط یادبود یک پادشاه، بلکه تجلی احترام به عدالت، آزادی و هویت ملی میدانند.
نرگس محمدی و پیام نمادین او در روز بزرگداشت کوروش کبیر
نرگس محمدی، فعال حقوق بشر و برنده جایزه نوبل صلح، در پیامی به مناسبت روز بزرگداشت کوروش کبیر، از این شاه هخامنشی بهعنوان نماد انسانیت و تساهل یاد کرد.
او در پست اینستاگرامی خود نوشت که کوروش کبیر بنیانگذار اندیشهای بود که انسان را برتر از مرز، نژاد و دین میدانست.محمدی تأکید کرد که راه کوروش کبیر در تضاد کامل با استبداد دینی حاکم بر ایران است.
به گفته او، کوروش آزادی ادیان و عقاید را پاس میداشت، در حالی که حکومت کنونی آزادی اندیشه و بیان را سرکوب میکند. این فعال حقوق بشر افزود: قدرت بدون عدالت ویرانگر است و امروز ما شاهد تکرار همین ویرانگری در رفتار حاکمان فعلی هستیم.
او در ادامه نوشت که روز بزرگداشت کوروش کبیر فرصتی برای بازخوانی ارزشهایی است که بر پایه احترام، عدالت و آزادی بنا شدهاند.
از نگاه محمدی، یاد کوروش تنها یاد گذشته نیست، بلکه امیدی است برای آیندهای آزادتر و انسانیتر برای ایران.پیام نرگس محمدی با استقبال گسترده کاربران در شبکههای اجتماعی روبهرو شد و بسیاری از آنان او را ادامهدهنده راه آزادیخواهانه کوروش دانستند.
سیاست دوگانه حکومت نسبت به نمادهای ملی و باستانی
جمهوری اسلامی از آغاز شکلگیری خود، همواره موضعی دوگانه در قبال نمادهای ملی و تاریخی ایران داشته است.
از یکسو مقامات حکومتی از مفاهیم میهندوستی برای تقویت وحدت ملی سخن میگویند، اما از سوی دیگر در روز بزرگداشت کوروش کبیر، با محدودیت و سرکوب واکنش نشان میدهند.
در سالهای اخیر، نهادهای حکومتی بارها تختجمشید و پاسارگاد را در روز بزرگداشت کوروش کبیر تعطیل کردهاند.
این رویکرد در حالی است که در قانون اساسی جمهوری اسلامی حتی یکبار هم نام ایران بهصورت مستقل ذکر نشده و همه چیز در چارچوب امت اسلامی تعریف شده است.
در بحبوحه جنگهای منطقهای و افزایش فشارهای داخلی، حکومت گاه تلاش میکند با بهرهگیری از نمادهای ملی، حس میهندوستی مردم را برانگیزد.
اما منتقدان میگویند این رویکرد تنها ابزاری تبلیغاتی است و هیچگاه به تغییر واقعی در سیاستهای فرهنگی کشور منجر نشده است.
به باور کارشناسان، اگر روز بزرگداشت کوروش کبیر رسماً در تقویم ملی ثبت شود، میتواند به نمادی از همبستگی میان نسلها و اقوام ایرانی تبدیل شود؛ موضوعی که حکومت از آن هراس دارد، زیرا ممکن است ریشههای مشروعیت دینی خود را تضعیفشده ببیند.
جایگاه تاریخی کوروش و مطالبه مردمی برای ثبت روز بزرگداشت کوروش کبیر
کوروش کبیر یکی از برجستهترین چهرههای تاریخ بشر است که با منشور خود، اصول آزادی و احترام به انسان را برای نخستینبار در تاریخ ثبت کرد.
مردم ایران سالهاست که خواستار ثبت رسمی روز بزرگداشت کوروش کبیر در تقویم کشور هستند، اما مقامات فرهنگی و دولتی تاکنون از پذیرش این درخواست خودداری کردهاند.
قادر آشنا، مشاور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، اخیراً اعلام کرد که هیچ درخواستی برای ثبت این روز در تقویم رسمی جمهوری اسلامی دریافت نشده است.
این در حالی است که شواهد بسیاری از فعالیتهای مدنی و کارزارهای مردمی برای رسمیکردن این روز وجود دارد.
به گفته تاریخپژوهان، کوروش کبیر نه تنها بنیانگذار امپراتوری هخامنشی بود، بلکه منشور حقوق بشر او الهامبخش تمدنهای بعدی در زمینه آزادی ادیان و عدالت اجتماعی شد.
این میراث گرانبها، هر سال در روز بزرگداشت کوروش کبیر یادآوری میشود تا نسل جدید ایرانیان بداند ریشههای فرهنگ انسانی آنان تا چه اندازه کهن و پرافتخار است.
امروز، با وجود محدودیتها، مردم همچنان این روز را جشن میگیرند؛ روزی که دیگر فقط به کوروش تعلق ندارد، بلکه به همه ایرانیانی تعلق دارد که برای هویت، عدالت و آزادی ارزش قائلاند. در واقع، روز بزرگداشت کوروش کبیر به نماد ایستادگی فرهنگی در برابر فراموشی تبدیل شده است.
