تحریمهای آمریکا علیه ایران پرداخت پول نفت را تقریباً غیرممکن کرده است، اما صادرات نفت ایران به چین همچنان جریان دارد. چین که بزرگترین خریدار نفت ایران است، با استفاده از سازوکارهای پیچیده و مخفیانه، راهی برای دور زدن تحریمها یافته و اقتصاد ایران را حمایت میکند. این گزارش جزئیات سیستم تهاتر نفت در برابر پروژههای زیرساختی و نقش نهادهای چینی و ایرانی در این فرآیند را بررسی میکند.
سیستم پرداخت و تهاتر نفت ایران
صادرات نفت ایران به چین از طریق یک سیستم پیچیده و چندلایه شبیه به تهاتر انجام میشود.
ایران نفت خود را مستقیماً به چین ارسال نمیکند بلکه این فرآیند شامل چندین مرحله است که برای دور زدن تحریمهای بینالمللی طراحی شدهاند.
در این سیستم، دو نهاد اصلی ایفای نقش میکنند: شرکت بیمه دولتی چینی سایناشور و نهاد مالی مخفی چوشین. سایناشور مسئول بیمه کردن پروژههای زیرساختی مرتبط با صادرات نفت ایران به چین است و چوشین وجوه حاصل از فروش نفت را به پیمانکاران چینی منتقل میکند.
با این روش، ایران میتواند بخشی از درآمد صادرات نفت خود را بدون ورود به سیستم بانکی بینالمللی دریافت کند و از اثرات شدید تحریمها بکاهد.
این مدل مالی انعطافپذیری زیادی برای ایران ایجاد میکند و امکان ادامه صادرات نفت ایران به چین را حتی در شرایط فشار حداکثری فراهم میآورد.
در سال گذشته، حدود 8.4 میلیارد دلار از پرداختهای نفتی ایران از طریق این کانال انجام شده و بخش زیادی از صادرات نفت ایران به چین به این روش مدیریت شده است، که نشاندهنده اهمیت و پیچیدگی این سیستم است.
مسیرهای مخفی و پیچیده صادرات نفت ایران به چین
برای حفظ امنیت و مخفی نگه داشتن منبع نفت، صادرات نفت ایران به چین مسیرهای پیچیده و غیرمستقیمی را طی میکند.
اغلب نفت ایران با نفت دیگر کشورها مخلوط شده و از کشتی به کشتی منتقل میشود تا شناسایی منبع اصلی دشوار شود.
این روش باعث میشود تشخیص دقیق تراکنشها برای نهادهای بینالمللی تقریباً غیرممکن شود و مانع از اعمال فشار بیشتر بر ایران گردد.
چوشین نقش کلیدی در مدیریت این فرآیند دارد و وجوه پرداختی توسط خریدار چینی را به پیمانکاران مرتبط با پروژهها تحویل میدهد، تا صادرات نفت ایران به چین به پروژههای واقعی زیرساختی تبدیل شود.
به گفته کارشناسان، این مسیرهای غیرمستقیم کمک کردهاند تا صادرات نفت ایران به چین حتی تحت شدیدترین تحریمها بدون کاهش ادامه یابد و جریان مالی پایدار ایجاد شود، که این امر نشاندهنده اهمیت حیاتی صادرات نفت ایران به چین برای اقتصاد ایران است.
نقش سایناشور در مدیریت پروژهها
شرکت سایناشور، بیمهگر دولتی چین، مسئولیت بیمه کردن پروژههای بزرگ زیرساختی در ایران را بر عهده دارد و به نوعی حلقه اتصال بین صادرات نفت ایران به چین و پروژههای مهندسی در ایران محسوب میشود.
این شرکت بیش از 9 تریلیون دلار فعالیت تجاری و سرمایهگذاری در سراسر جهان داشته و پروژههای فرودگاه، پالایشگاه و حمل و نقل در ایران را تحت پوشش و مدیریت خود قرار داده است.
نقش سایناشور تضمین میکند که صادرات نفت ایران به چین به پروژهها تبدیل شود و جریان مالی برای پیمانکاران چینی به طور دقیق و بدون اختلال انجام گیرد.
بین سالهای 2000 تا 2023، چین بیش از 25 میلیارد دلار تعهد مالی برای ساخت پروژههای زیرساختی در ایران ارائه کرده است و سایناشور در 16 مورد از این قراردادها نقش مستقیم داشته، که نشاندهنده وابستگی و اهمیت بالای صادرات نفت ایران به چین در پروژههای اقتصادی ایران است.
توافق 25 ساله ایران و چین و اهمیت آن
توافق 25 ساله ایران و چین چارچوب همکاری بلندمدت دو کشور را مشخص میکند و صادرات نفت ایران به چین را به پروژههای زیرساختی حیاتی مرتبط میسازد.
در قالب این توافق، سایناشور و چوشین تضمین میکنند که وجوه حاصل از صادرات نفت ایران به چین برای پروژههای مهمی مانند آب، برق، حمل و نقل و دیگر زیرساختهای حیاتی ایران استفاده شود.
این توافق همچنین به ایران امکان میدهد بخشی از درآمد نفتی خود را بازگرداند و خدمات اساسی را در سراسر کشور حفظ کند، در حالی که صادرات نفت ایران به چین جریان اصلی درآمد نفتی باقی میماند و از آسیب تحریمها در امان میماند.
با اجرای این مکانیزم، صادرات نفت ایران به چین نه تنها به درآمدزایی پایدار ایران کمک میکند، بلکه همکاری اقتصادی میان ایران و چین را در طولانیمدت تضمین میکند و ساختار اقتصادی ایران را در برابر فشارهای خارجی مقاوم میسازد.
