نگرانی اروپا از واشنگتن، در راهروهای «جامعه سیاسی اروپا» در جریان نشست برگزارشده در ایروان افزایش یافت، در حالی که نگرانیها درباره آینده ناتو و روابط امنیتی میان اروپا و ایالات متحده رو به تشدید است.
نگرانی اروپا از واشنگتن
در سالهای اخیر شکافهای سیاسی و راهبردی میان اروپا و ایالات متحده گستردهتر شده و این موضوع باعث افزایش محسوس نگرانی اروپا از واشنگتن شده است. کشورهای اروپایی که دههها به چتر امنیتی آمریکا و ناتو وابسته بودند، اکنون با این پرسش روبهرو هستند که آیا این حمایت در آینده همچنان پایدار خواهد بود یا نه. اختلافات بر سر جنگ اوکراین، نحوه برخورد با روسیه، سیاستهای تحریمی، و همچنین روابط با چین از مهمترین نقاط اختلاف هستند. در کنار این مسائل، تصمیمهای یکجانبه واشنگتن در برخی پروندههای بینالمللی باعث شده اروپا احساس کند در تصمیمگیریهای کلان کمتر نقش دارد. علاوه بر این، جنگهای تجاری و اختلاف بر سر یارانهها و تعرفهها نیز روابط اقتصادی دو طرف را تحت فشار قرار داده است. همه این عوامل در کنار هم باعث شده مفهوم نگرانی اروپا از واشنگتن به یک بحث جدی در محافل سیاسی و رسانهای اروپا تبدیل شود.
از نظر تاریخی، این نگرانیها ریشه در تغییر تدریجی نقش آمریکا در جهان دارد، اما در دهه اخیر شدت بیشتری گرفته است. پس از بحرانهای مالی جهانی، جنگهای خاورمیانه، و سپس جنگ اوکراین، اروپا بیش از پیش به وابستگی امنیتی خود به آمریکا آگاه شد. با این حال، در سالهای اخیر سیاستهای واشنگتن به سمت تمرکز بر رقابت با چین و اولویت دادن به منافع داخلی تغییر کرده است، که این موضوع باعث نگرانی عمیقتر در اروپا شده است. برخی کشورها مانند فرانسه و آلمان بارها بر ضرورت “استقلال استراتژیک اروپا” تأکید کردهاند و خواستار کاهش وابستگی به آمریکا در حوزه دفاع و فناوری شدهاند. همچنین بحث افزایش بودجه نظامی کشورهای اروپایی برای کاهش فشار بر ناتو نیز شدت گرفته است. در همین چارچوب، بار دیگر عبارت نگرانی اروپا از واشنگتن در تحلیلهای سیاسی بهعنوان نشانهای از تغییر احتمالی در نظم سنتی روابط دو سوی آتلانتیک مطرح میشود.
بيشتر بخوانيد : ناوگان آسپیدس اتحادیه اروپا: تلاش برای حفظ مسیر نفت
ابعاد ژئوپلیتیکی منطقه قفقاز
در نشست اخیر «جامعه سیاسی اروپا» که در ایروان برگزار شد، بخش مهمی از گفتوگوها به تحولات امنیتی و ژئوپلیتیکی منطقه قفقاز اختصاص یافت. این منطقه به دلیل موقعیت حساس جغرافیایی میان اروپا، آسیا و خاورمیانه، به یکی از نقاط رقابت قدرتهای بزرگ تبدیل شده است. در این چارچوب، هم پروژههای انرژی و خطوط انتقال گاز و نفت، و هم مسیرهای تجاری جدید میان شرق و غرب اهمیت ویژهای پیدا کردهاند. حضور فعال آمریکا در طرحهایی مانند کریدور پیشنهادی در ارمنستان و همچنین تلاش اتحادیه اروپا برای گسترش همکاریهای اقتصادی با ایروان، نشاندهنده رقابت آشکار بر سر نفوذ در این منطقه است. این تحولات در حالی رخ میدهد که بحث نگرانی اروپا از واشنگتن بار دیگر در فضای سیاسی اروپا مطرح شده و بر ارزیابیهای راهبردی این منطقه سایه انداخته است.
از سوی دیگر، واکنش روسیه به نزدیکی کشورهای قفقاز جنوبی به غرب، بهویژه ارمنستان، نشاندهنده افزایش تنشهای ژئوپلیتیکی در منطقه است. مسکو هشدار داده که همزمانی عضویت در ساختارهای غربی و اتحادیه اقتصادی اوراسیا امکانپذیر نیست، موضوعی که رقابت قدرتهای بزرگ را پیچیدهتر کرده است. در همین حال، نشست ایروان نشان داد که اروپا در تلاش است نقش فعالتری در این منطقه ایفا کند، اما همزمان با چالش وابستگی امنیتی به آمریکا روبهرو است. افزایش بحث درباره کاهش تعهدات واشنگتن در ناتو و تصمیمات اخیر آن درباره کاهش نیروها، باعث شده مفهوم نگرانی اروپا از واشنگتن بیش از گذشته در تحلیلهای سیاسی تکرار شود. در نتیجه، قفقاز به صحنهای تبدیل شده که در آن توازن میان نفوذ آمریکا، اروپا و روسیه بهطور مستقیم در حال بازتعریف است.
جزئيات بيشتر: چین با آمریکا مذاکره میکند در بحران ایران
در پرتو این تحولات شتابگرفته، روشن میشود که منطقه قفقاز دیگر صرفاً یک حوزه منطقهای محدود نیست، بلکه به نقطه تلاقی اصلی رقابت قدرتهای بزرگ تبدیل شده است. همچنین تغییرات در ساختار امنیتی اروپا و تضعیف برخی ثوابت سنتی در روابط با ایالات متحده، پیچیدگی بیشتری به صحنه بینالمللی افزوده است. در میان تلاش اروپا برای تقویت استقلال راهبردی از یک سو، و ادامه وابستگی امنیتی به واشنگتن از سوی دیگر، آینده توازن قدرت در قفقاز همچنان باز و چندسناریویی باقی میماند. در این چارچوب، مفهوم نگرانی اروپا از واشنگتن همچنان بهعنوان یک عنوان محوری، عمق تحولات در نظم بینالمللی را نشان میدهد.
