رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، با هشدار درباره پیامدهای حملات اخیر به تأسیسات هستهای ایران، اعلام کرد که تهران توان بازسازی ظرفیتهای غنیسازی اورانیوم را در مدت کوتاهی دارد. او با استناد به تصاویر ماهوارهای و دادههای موجود، خواستار شفافسازی فوری ایران شد.
وضعیت تأسیسات هستهای پس از حملات آمریکا و اسرائیل
بر اساس گزارشهای متعدد، تأسیسات نطنز، فردو و اصفهان آسیب گستردهای دیدهاند. با این حال، کارشناسان میگویند برخی زیرساختها هنوز قابل استفادهاند. همین موضوع باعث شده تا مقامات آژانس از عقبگرد نگرانکننده ولی نه نابودکننده سخن بگویند.
رافائل گروسی در گفتوگوی خود تأکید کرد که ایران همچنان توان صنعتی و دانش فنی قابل توجهی دارد. او هشدار داد که صرفاً بمباران تجهیزات نمیتواند مانع بازسازی توان هستهای ایران شود. از نگاه گروسی، تهران اگر اراده کند، میتواند چند آبشار سانتریفیوژ را ظرف چند ماه به کار بیندازد.
در همین رابطه، مقامات آمریکایی نیز گفتهاند حملات اخیر توانستهاند بخشی از ظرفیت فنی ایران را کاهش دهند. با این حال، نگرانیها از بازسازی مجدد این ظرفیتها به سرعت ادامه دارد. رسانههای غربی از احتمال بازگشت ایران به غنیسازی 60 درصد یا بیشتر سخن گفتهاند.
پرسش کلیدی این است که آیا آژانس توان نظارت دوباره بر این سایتها را خواهد داشت یا خیر. برخی معتقدند بدون بازرسیهای میدانی و دسترسی به سایتها، هیچ تضمینی درباره توقف برنامه هستهای ایران وجود ندارد.
ابهامات در مورد انتقال اورانیوم غنیشده
رافائل گروسی در مصاحبهای با CBS گفت هنوز مشخص نیست که ایران پیش از حملات اخیر، بخشی از ذخایر اورانیوم خود را منتقل کرده یا خیر. او به تصاویر ماهوارهای کامیونهایی اشاره کرد که احتمال جابهجایی تجهیزات را مطرح میکنند.
این ابهام باعث نگرانی شدید آژانس شده است. بهویژه که اگر بخشی از اورانیوم غنیشده ایران در مکانی مخفی نگهداری شود، میتواند بعداً در برنامههای جدید به کار گرفته شود. گروسی تأکید کرد که هیچگونه اطلاع قبلی از انتقال مواد از سوی ایران دریافت نشده است.
مقامات ایران تاکنون ادعای انتقال اورانیوم را رد کردهاند. آنها گفتهاند که حملات بهقدری غافلگیرانه بود که فرصتی برای این کار وجود نداشت. اما کارشناسان معتقدند ایران همیشه سناریوهای احتمالی را مدنظر دارد.
در چنین شرایطی، درخواست گروسی برای همکاری فوری ایران با بازرسان، اهمیت بیشتری یافته است. او هشدار داد که بدون شفافسازی، این وضعیت میتواند به یک بحران بینالمللی جدید تبدیل شود.
موضعگیریهای سیاسی در برابر رافائل گروسی
نام رافائل گروسی این روزها در مرکز یک جنجال سیاسی قرار گرفته است. برخی از مقامهای ایران او را به نقش داشتن در حملات اخیر متهم کردهاند. حتی روزنامه کیهان خواستار بازداشت و اعدام گروسی شده است.
گروسی در پاسخ به این تهدیدها گفت که گزارشهای آژانس هیچ اطلاعات محرمانه یا تازهای نداشتهاند. او افزود: «ما صرفاً اطلاعات فنی ارائه دادیم و مسئول تصمیمات نظامی یا سیاسی نیستیم.» به گفته او، آژانس یک نهاد فنی است نه امنیتی.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، نیز این تهدیدها را غیرقابل قبول خوانده است. او در یک پیام در شبکه X نوشت که جامعه بینالمللی باید از امنیت رافائل گروسی حمایت کند. تهدید مدیرکل آژانس، به گفته او، تهدید کل نظام راستیآزمایی جهانی است.
رافائل گروسی بار دیگر تأکید کرد که تنها راه پایان بحران، بازگشت ایران به میز مذاکره است. او گفت: «اگر دسترسی دوباره به سایتها ممکن نشود، ما نهتنها درباره وضعیت فعلی ایران بلکه درباره نیت آینده آن نیز در ابهام خواهیم ماند.»
نقش رافائل گروسی در آینده مذاکرات هستهای
رافائل گروسی بهعنوان یکی از معدود مقامات بینالمللی که هنوز ارتباط مستقیمی با ایران دارد، میتواند نقشی حیاتی در حل بحران ایفا کند. بسیاری معتقدند اگر مذاکرات احیا شود، گروسی نخستین کسی خواهد بود که اجازه بازدید از سایتها را پیدا میکند.
گروسی گفته است: «ما نهتنها خواهان بازگشت به همکاری هستیم، بلکه برای ارائه تضمینهای فنی و اعتمادسازی آمادهایم.» او این سخنان را در بحبوحه فشارهای داخلی در تهران و حملات خارجی بیان کرده است. از نگاه گروسی، تأخیر در بازگشت به همکاریها میتواند تبعاتی خطرناک داشته باشد.
همزمان، برخی نهادهای رسانهای در ایران سعی دارند گروسی را چهرهای منفی جلوه دهند. در مقابل، مقاماتی در اتحادیه اروپا و ایالات متحده تلاش میکنند از جایگاه بینالمللی او دفاع کنند. او بارها گفته تنها با یک توافق جامع و قابل راستیآزمایی میتوان از این بنبست خارج شد.
رافائل گروسی اکنون در آستانه یک آزمون دیپلماتیک دشوار قرار دارد. او باید هم اعتماد ایران را دوباره جلب کند و هم حمایت کشورهای غربی را حفظ کند. عملکرد او در هفتههای آینده میتواند نقش تعیینکنندهای در آینده پرونده هستهای ایران ایفا کند.
