نرخ تورم ایران به مرحلهای بحرانی نزدیک میشود. کارشناسان اقتصادی هشدار میدهند اگر دولت پزشکیان نتواند تنشهای اقتصادی را مهار کند، کشور با رکود تورمی بزرگ روبهرو خواهد شد و نرخ تورم ایران ممکن است تا پایان سال از ۶۰ درصد نیز فراتر رود.
افزایش شدید قیمتها و گسترش فقر در جامعه
بر اساس گزارشهای رسمی، نرخ تورم ایران در ماههای اخیر روندی صعودی داشته و به مرز ۵۰ درصد در تورم نقطهبهنقطه رسیده است.
این افزایش شدید موجب شده قیمت کالاهای اساسی مانند مواد غذایی و نوشیدنیها رشد بیسابقهای داشته باشند.
بسیاری از خانوادهها اکنون توان خرید ابتداییترین نیازهای خود را از دست دادهاند.در حالی که مرکز پژوهشهای مجلس پیشتر از فقر ۳۰ درصدی در جامعه خبر داده بود، آمارهای جدید نشان میدهد جمعیت زیر خط فقر به حدود ۳۶ درصد افزایش یافته است.
این در حالی است که درآمد کارگران و کارمندان با نرخ تورم ایران همخوانی ندارد و فاصله طبقاتی هر روز بیشتر میشود.نمایندگان مجلس نیز از وضعیت معیشت مردم ابراز نگرانی کردهاند.
رحمتالله نوروزی، نماینده علیآباد کتول، گفته است: «امروز اگر کارگر یا کارمندی که خانه اجارهای دارد، ۴۵ میلیون تومان هم حقوق بگیرد، زیر خط فقر زندگی میکند.»
این سخنان نشاندهنده عمق شکاف میان درآمد واقعی و هزینه زندگی است.برخی از تشکلهای کارگری هزینه زندگی در ایران را حدود ۵۰ میلیون تومان برآورد کردهاند.
با این حال، دستمزد پایه کارگران در حال حاضر کمتر از ۱۱ میلیون تومان است و حتی با مزایا، به حدود ۱۵ میلیون تومان میرسد؛ رقمی که هیچ تناسبی با نرخ تورم ایران ندارد.
بحران گرسنگی و سوءتغذیه در سایه تورم
رشد مداوم نرخ تورم ایران موجب گسترش بحران گرسنگی در میان اقشار کمدرآمد شده است.
به گفتهی کارشناسان، افزایش قیمت مواد خوراکی باعث شده بسیاری از خانوادهها مصرف گوشت، لبنیات و میوه را کاهش دهند. این تغییر در الگوی تغذیه تأثیر مستقیمی بر سلامت عمومی جامعه گذاشته است.
بر اساس آمار وزارت بهداشت، سالانه دستکم ۱۰ هزار نفر در ایران به دلیل کمبود اسیدهای چرب امگا۳ و حدود ۲۵ هزار نفر به علت کمبود غلات و نان کامل جان خود را از دست میدهند.
همچنین حدود ۵۰ تا ۷۰ درصد جمعیت کشور از کمبود ویتامین D رنج میبرند که پیامد آن ضعف سیستم ایمنی و افزایش بیماریهای استخوانی است.
خبرآنلاین در گزارشی با عنوان بحران گرسنگی هشدار داد که با ادامه روند کنونی نرخ تورم ایران، میزان گرسنگی در سالهای آینده افزایش بیشتری خواهد یافت.
فقر تغذیهای در حال حاضر یکی از عوامل اصلی مرگومیر در ایران به شمار میرود و حدود ۳۵ درصد از مرگها را شامل میشود.
کارشناسان اقتصادی میگویند برای مقابله با این بحران، دولت باید سیاستهای حمایتی واقعیتری در پیش گیرد. کنترل قیمت مواد غذایی و یارانه هدفمند برای اقشار آسیبپذیر، از جمله اقداماتی است که میتواند آثار تورم را کاهش دهد.
ناتوانی دولت در مهار نرخ تورم ایران
مرتضی افقه، اقتصاددان و استاد دانشگاه اهواز، با انتقاد از سیاستهای اقتصادی دولت تأکید کرده است که وضعیت فعلی نتیجه اقدامات دستراستی است که سالها در ساختار اقتصادی ایران دنبال شدهاند.
او هشدار داد که اگر دولت بهجای اصلاحات بنیادی، همچنان از جیب مردم کسری بودجه را جبران کند، نرخ تورم ایران به مراتب وخیمتر خواهد شد.
به گفتهی افقه، راهکار اصلی، حذف هزینههای زائد و اصلاح نظام مالیاتی است تا دانهدرشتها بار مالیات را بر دوش بکشند. در غیر این صورت، فشار مالی بر طبقات پایینتر ادامه خواهد یافت و شکاف طبقاتی عمیقتر میشود.
کارشناسان دیگر نیز معتقدند که مدیریت ضعیف و تصمیمگیریهای سیاسی غیرکارشناسی در افزایش نرخ تورم ایران نقش کلیدی داشتهاند.
بسیاری از آنان هشدار دادهاند که با ادامه این وضعیت، نهتنها رشد اقتصادی متوقف میشود، بلکه تورم میتواند به بحران اجتماعی تبدیل شود.
دولت پزشکیان وعده داده است با اصلاح ساختار بودجه، افزایش شفافیت مالی و کنترل نقدینگی، روند تورم را مهار کند. اما بسیاری از اقتصاددانان تردید دارند که این اقدامات بتواند در کوتاهمدت اثر محسوسی بر نرخ تورم ایران بگذارد.
چشمانداز اقتصادی تیره و پیامدهای اجتماعی تورم
بر پایه برآوردهای جدید، نرخ تورم ایران در پایان سال میتواند از ۶۰ درصد عبور کند. چنین سطحی از تورم، نهتنها اقتصاد ایران را در وضعیت رکود تورمی فرو میبرد، بلکه پیامدهای اجتماعی گستردهای نیز به همراه دارد؛ از افزایش فقر و بیکاری گرفته تا گسترش نارضایتی عمومی.
در شرایطی که ارزش پول ملی بهطور مداوم کاهش مییابد، طبقه متوسط در حال از بین رفتن است. بخش بزرگی از مردم برای تأمین نیازهای روزمره، به چندین شغل روی آوردهاند. بسیاری از خانوادهها دیگر قادر به پرداخت اجارهخانه یا هزینههای درمان نیستند.
در سطح کلان، ادامه نرخ تورم ایران موجب فرار سرمایه و کاهش سرمایهگذاری داخلی میشود. سرمایهگذاران تمایلی به ورود به بازاری ندارند که ثبات اقتصادی در آن وجود ندارد. از سوی دیگر، افزایش بیرویه نقدینگی بدون پشتوانه تولید، تورم را تشدید میکند.
در نهایت، اگر دولت نتواند با سیاستهای منطقی و عدالتمحور بر این بحران غلبه کند، نرخ تورم ایران به یکی از بزرگترین چالشهای تاریخی کشور تبدیل خواهد شد؛ بحرانی که پیامدهای آن میتواند برای سالها آینده باقی بماند.
