گورستان بهشت زهرای تهران دیگر فقط بزرگترین گورستان ایران نیست، بلکه در روزهای اخیر به شاهد خاموش یکی از خونینترین دورههای تاریخ کشور تبدیل شده است، به طوری که اجساد قربانیان اعتراضات دی ۱۴۰۴ در بحبوحه خاموشی رسمی و قطعی تقریباً کامل اینترنت به این مکان سرازیر شدهاند.
بهشت زهرای تهران، نمادی از قربانیان میشود
طی ده روز گذشته، گورستان بهشت زهرای تهران شاهد هجوم گسترده قربانیان اعتراضات ژانویه ۲۰۱۴ بوده است و بزرگترین گورستان پایتخت ایران را به شاهد خاموش یک فاجعه بیسابقه تبدیل کرده است. اجساد در انبارهای نزدیک سردخانه انباشته شده بودند و شاهدان عینی تأیید کردند که این تعداد از ظرفیت انبارها فراتر رفته است که نشان دهنده مقیاس تلفات انسانی است. در بحبوحه قطعی تقریباً کامل اینترنت، اکثر ایرانیان قادر به ثبت وقایع یا ارتباط با جهان خارج نبودند و این امر باعث تشدید خاموشی رسانهها و سرکوب اطلاعات شد.
میلاد علوی، روزنامهنگار و زندانی سیاسی سابق، در توییتی نادر از داخل ایران، مشاهده چنین درد و رنجی را تکاندهنده توصیف کرد و افزود که برقراری مجدد دسترسی به اینترنت هیچ کمکی به کاهش فاجعه مردم نکرده است. طبق گزارشهای مستقل حقوق بشر، تعداد کشتهشدگان بیش از ده هزار نفر تخمین زده میشود، در حالی که مقامات ایرانی سکوت رسمی خود را حفظ کردهاند و این امر انتقادهای بینالمللی را برانگیخته و خواستار تحقیقات مستقل در مورد سوءاستفادههایی شده است که با اعتراضات همراه بوده است. این واقعیت، بهشت زهرا را به نمادی از قربانیان و مکانی تبدیل کرده است که منعکس کننده عظمت فاجعه انسانی است که کشور در آن روزها تجربه کرد.
قطعی اینترنت، فاجعه معترضان را عمیقتر میکند
قطع تقریباً کامل اینترنت منجر به انزوای گسترده شهروندان ایرانی شد که توانایی تماس با خانوادههای خود یا ثبت وقایع روزانه در خیابانها را از دست دادند. بسیاری از خانوادهها ساعتها از سرنوشت فرزندان یا بستگان خود بیخبر بودند، در حالی که روزنامهنگاران مستقل مجبور شدند راههای جایگزینی برای گزارش اخبار از طریق ارتباطات محدود و موقت پیدا کنند. این انزوای دیجیتال، اطلاعات رسمی و شهادتهای مستقل را کمیاب کرد و حس ترس و سردرگمی را در میان مردم تشدید کرد.
قطعی اینترنت همچنین ارزیابی میزان تلفات انسانی و وسعت واقعی فاجعه را دشوار ساخت. شاهدان عینی گزارش دادند که اجساد قربانیان را در سردخانه بهشت زهرای تهران روی هم انباشتهاند که نشان دهنده تعداد بالای کشتهشدگان است، در حالی که معترضان با سرکوب شدید امنیتی و دستگیریهای گسترده بدون هیچ گونه هشدار یا هماهنگی مواجه بودند. بنابراین، قطع اینترنت دیگر صرفاً یک بحران فنی نبود؛ بلکه به عامل دیگری تبدیل شد که رنج انسانی را تشدید کرده و مانع توانایی جامعه در مقابله و ثبت وقایع میشود.
واکنش سازمانهای بینالمللی
رویدادهای داخل ایران در جریان قطعی اینترنت، نگرانی گستردهای را در میان سازمانهای بینالمللی حقوق بشر برانگیخت که آنچه اتفاق افتاد را نقض آشکار حقوق اساسی شهروندان توصیف کردند. عفو بینالملل هشدار داد که قطع اینترنت برای میلیونها ایرانی به پنهان کردن میزان سرکوب و تعداد قربانیان کمک کرده است و خواستار تحقیقات مستقل و شفاف شد.
مطالعه بيشتر : فروپاشی شبکههای دیجیتال ایران: جان ۸۷ میلیون نفر در خطر است!
دیدهبان حقوق بشر بیانیهای صادر کرد و بر لزوم محافظت از معترضان و غیرنظامیان تأکید کرد و هشدار داد که فقدان ارتباطات و قطعی رسانهها، مستندسازی تخلفات و پاسخگو کردن مسئولان را دشوارتر میکند. این سازمانها همچنین از جامعه بینالمللی خواستند که از قربانیان و خانوادههایشان حمایت فوری کنند و دسترسی به کمکهای بشردوستانه و اطلاعات دقیق را تضمین کنند و تأکید کردند که حق ارتباط آزاد یک حق اساسی است که حتی در مواقع اضطراری نیز نمیتوان آن را نقض کرد.
