آغاز جنگ ایران و اسرائیل در پی حملات هوایی و موشکی متقابل میان نیروهای نظامی دو طرف، بامداد شنبه ۹ اسفند در تهران و چند شهر اسرائیل وارد مرحلهای بیسابقه شد. این درگیریها پس از کشتهشدن علی خامنهای و تشدید تنشهای امنیتی، از سوی ارتش اسرائیل و در واکنش به تحرکات منطقهای ایران آغاز شد. حملات در تهران، تلآویو و برخی پایگاههای نظامی در منطقه رخ داد و مقامهای دو کشور اعلام کردند این اقدام را برای بازدارندگی و تغییر معادلات امنیتی انجام دادهاند. به این ترتیب، آغاز جنگ ایران و اسرائیل نقطه عطفی در تقابل دیرینه دو طرف محسوب میشود که پیامدهای آن میتواند کل خاورمیانه را درگیر کند.
دلایل و زمینههای شکلگیری درگیری
آغاز جنگ ایران و اسرائیل ریشه در سالها تنش امنیتی، رقابت اطلاعاتی و تقابل غیرمستقیم در منطقه دارد. طی سالهای گذشته، دو طرف یکدیگر را به حملات سایبری، خرابکاری در تأسیسات نظامی و حمایت از نیروهای نیابتی متهم میکردند.
در ماههای اخیر، افزایش تهدیدهای لفظی و تحرکات نظامی در مرزهای شمالی اسرائیل و همچنین حملات منتسب به ایران در منطقه، سطح تنش را به شکل کمسابقهای بالا برد. این وضعیت باعث شد تحلیلگران از احتمال وقوع یک تقابل مستقیم سخن بگویند.
کشتهشدن رهبر ایران در جریان حملهای مشترک، معادلات داخلی و خارجی را بهطور ناگهانی تغییر داد و فضای امنیتی را به سمت واکنش سریع سوق داد.
برخی منابع غربی این تحول را جرقه اصلی آغاز جنگ ایران و اسرائیل توصیف کردند.در چنین شرایطی، تصمیمگیران نظامی در هر دو سو، گزینه اقدام مستقیم را جایگزین جنگ سایهها کردند؛ اقدامی که اکنون منطقه را در وضعیت فوقالعاده قرار داده است.
جزئيات بيشتر: جنگ گسترده ایران و اسرائیل در آستانه انفجار منطقهای
آغاز جنگ ایران و اسرائیل و نخستین ساعات حملات
آغاز جنگ ایران و اسرائیل با حملات هوایی گسترده به مراکز نظامی و امنیتی در تهران و چند نقطه راهبردی دیگر همراه بود. ساعاتی بعد، موشکهایی به سمت مناطق مرکزی اسرائیل شلیک شد که برخی از آنها رهگیری شدند.
در نخستین ساعات درگیری، سامانههای پدافندی در هر دو کشور فعال شدند و صدای انفجار در چند شهر بزرگ شنیده شد. منابع رسمی از تلفات و خسارات زیرساختی خبر دادند، اما آمار دقیق همچنان در دست بررسی است.
آغاز جنگ ایران و اسرائیل همچنین موجب تعطیلی فرودگاهها، بستهشدن حریمهای هوایی و آمادهباش کامل نیروهای نظامی شد.
شهروندان در هر دو کشور به پناهگاهها هدایت شدند.در این میان، برخی دولتهای منطقه نسبت به گسترش دامنه درگیری هشدار دادند و خواستار خویشتنداری شدند، اما تبادل آتش همچنان ادامه دارد.
ادامه مطلب: فهرست ترور مقامهای اسرائیلی؛ تنش تازه منطقهای
واکنشهای منطقهای و بینالمللی
با اعلام رسمی آغاز جنگ ایران و اسرائیل، واکنشهای گستردهای در سطح جهان شکل گرفت. ایالات متحده ضمن حمایت از حق دفاع اسرائیل، خواستار جلوگیری از گسترش جنگ شد.
کشورهای اروپایی با صدور بیانیههایی، بر ضرورت کاهش تنش و بازگشت به مسیر دیپلماسی تأکید کردند. همزمان، برخی دولتهای منطقه نگران سرایت درگیری به مرزهای خود هستند.
بازارهای جهانی انرژی نیز به آغاز جنگ ایران و اسرائیل واکنش نشان دادند و قیمت نفت با افزایش ناگهانی روبهرو شد. این موضوع نگرانیها درباره تبعات اقتصادی جنگ را تشدید کرده است.
سازمان ملل متحد نشست اضطراری برگزار کرد و نسبت به پیامدهای انسانی احتمالی هشدار داد، بهویژه اگر دامنه عملیات نظامی گسترش یابد.
اطلاعات بيشتر : سقوط احتمالی جمهوری اسلامی؛ ایران در آستانه دگرگونی تاریخی
پیامدهای داخلی و آینده تقابل
آغاز جنگ ایران و اسرائیل نهتنها معادلات منطقهای، بلکه فضای داخلی ایران را نیز تحت تأثیر قرار داده است. تغییرات در ساختار فرماندهی نظامی و امنیتی به سرعت در حال انجام است.
در اسرائیل نیز کابینه امنیتی جلسات فشردهای برگزار کرده و از ادامه عملیات تا تحقق اهداف اعلامشده خبر داده است. این روند میتواند درگیری را به مرحلهای فرسایشی بکشاند.
تحلیلگران معتقدند اگر کانالهای دیپلماتیک فعال نشوند، آغاز جنگ ایران و اسرائیل ممکن است به یک تقابل طولانیمدت تبدیل شود که امنیت کل خاورمیانه را تهدید میکند.
در همین حال، به گزارش رویترز، مقامهای بینالمللی هشدار دادهاند که ادامه این روند میتواند به بحرانی فراگیر منجر شود و تنها راه جلوگیری از گسترش آن، بازگشت فوری به گفتوگوهای سیاسی است.
