بیماری مزمن کلیه، بنا بر گزارش خبرگزاری مهر، از سوی پژوهشگران سلامت در دانشگاه کالیفرنیا و متخصصان کلیه در آمریکا بهعنوان یک تهدید خاموش معرفی شده است؛ موضوعی که این هفته در گزارشهای پزشکی منتشرشده در نیویورک و مراکز تحقیقاتی ایالات متحده مورد بررسی قرار گرفت. این گزارش توضیح میدهد چه کسانی در معرض خطر هستند، این بیماری چیست، چرا اغلب بدون علامت پیشرفت میکند، در کجا بیشترین شیوع را دارد، چه زمانی باید آزمایش داد و چگونه میتوان روند آن را کنترل کرد. هدف از انتشار این هشدار، افزایش آگاهی عمومی و پیشگیری از پیشرفت بیماری مزمن کلیه از طریق تشخیص زودهنگام و تغییر سبک زندگی عنوان شده است.
علل و عوامل خطر ابتلا به بیماریهای کلیوی
بیماری مزمن کلیه اغلب در نتیجه ابتلا به دیابت، فشار خون بالا و بیماریهای قلبی ایجاد میشود.
این سه عامل، شایعترین زمینههای تخریب تدریجی عملکرد کلیه هستند و در صورت کنترلنشدن میتوانند به آسیب غیرقابل بازگشت منجر شوند.
اضافهوزن، سابقه خانوادگی مشکلات کلیوی و برخی عفونتهای مزمن نیز خطر ابتلا را افزای میدهند.
پژوهشگران تأکید میکنند که ژنتیک نقش قابلتوجهی در بروز بیماری مزمن کلیه دارد.
افرادی که یکی از اعضای خانواده آنها دچار نارسایی کلیه بوده است، باید حساسیت بیشتری نسبت به آزمایشهای دورهای داشته باشند. بیتوجهی به این سابقه میتواند تشخیص را به تأخیر بیندازد.
مصرف طولانیمدت داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی بدون نظارت پزشک نیز از عوامل مهم آسیب کلیوی محسوب میشود.
بسیاری از افراد بدون آگاهی از عوارض این داروها، آنها را برای دردهای مزمن مصرف میکنند و بهتدریج عملکرد کلیههای خود را تضعیف میکنند.
متخصصان هشدار میدهند که ترکیب چند عامل خطر بهصورت همزمان، احتمال پیشرفت سریعتر بیماری مزمن کلیه را افزایش میدهد.
بنابراین کنترل دقیق فشار خون، قند خون و وزن بدن از ارکان اصلی پیشگیری است.
ادامه مطلب: واکسن آنفلوآنزا و تداوم خطر در روزهای پساموج
نشانهها و پیامدهای پیشرفت بیماری مزمن کلیه
یکی از چالشهای جدی بیماری مزمن کلیه، بیعلامت بودن آن در مراحل اولیه است. بسیاری از بیماران تا زمانی که عملکرد کلیه بهشدت کاهش نیافته، نشانه مشخصی احساس نمیکنند.
همین مسئله سبب میشود تشخیص دیرهنگام اتفاق بیفتد.با پیشرفت بیماری، تورم در پاها، مچها، دستها یا صورت ظاهر میشود.
خستگی مزمن، تهوع، کاهش اشتها و افت تمرکز نیز از علائمی هستند که در مراحل پیشرفتهتر مشاهده میشوند و کیفیت زندگی بیمار را بهشدت تحت تأثیر قرار میدهند.
در موارد شدید، بیماری مزمن کلیه میتواند به کمخونی، بیماریهای استخوانی، آسیب عصبی و افزایش خطر حملات قلبی منجر شود.
کلیهها روزانه حدود ۱۵۰ لیتر خون را تصفیه میکنند و اختلال در این روند، کل بدن را درگیر میکند.
پزشکان تأکید دارند که عدم درمان بهموقع ممکن است بیمار را به مرحله نهایی نارسایی کلیه برساند؛ مرحلهای که نیازمند دیالیز منظم یا پیوند عضو خواهد بود.
جزئيات بيشتر: پیشگیری سرطان دهانه رحم؛ واکسیناسیون و غربالگری زنان ایرانى
راهکارهای تشخیص زودهنگام و پیشگیری مؤثر
کارشناسان توصیه میکنند افرادی که در معرض خطر هستند، پیش از بروز علائم، آزمایش خون و ادرار انجام دهند.
این آزمایشها میتوانند کاهش عملکرد کلیه را در مراحل ابتدایی شناسایی کنند و مانع پیشرفت بیماری مزمن کلیه شوند.
تغییر رژیم غذایی یکی از نخستین توصیههای درمانی است. کاهش مصرف نمک، فسفر و پتاسیم و پرهیز از غذاهای فرآوریشده میتواند فشار وارده بر کلیهها را کاهش دهد. در برخی موارد، محدودیت مصرف پروتئین نیز پیشنهاد میشود.
افزایش فعالیت بدنی، ترک دخانیات و کنترل استرس از دیگر اقدامات ضروری برای مدیریت بیماری مزمن کلیه است. ورزش منظم به بهبود گردش خون و تنظیم فشار خون کمک میکند.
پزشک ممکن است داروهایی برای کنترل فشار خون، قند خون یا کاهش التهاب تجویز کند. پایبندی به درمان دارویی و مراجعه منظم به پزشک نقش تعیینکنندهای در کند کردن روند پیشرفت بیماری دارد.
اطلاعات بيشتر: بیماری تیروئید هاشیموتو؛ چالش خاموش سیستم ایمنی و اختلال تدریجی هورمونها
بیماری مزمن کلیه و مرحله نهایی نارسایی
در صورتی که بیماری مزمن کلیه به مرحله پیشرفته برسد، عملکرد کلیهها بهتدریج متوقف میشود. در این وضعیت، بدن قادر به دفع مواد زائد و مایعات اضافی نخواهد بود و تعادل شیمیایی خون مختل میشود.
دیالیز درمانی است که در آن دستگاهی مخصوص، خون بیمار را چند بار در هفته تصفیه میکند. این فرآیند اگرچه جان بیمار را حفظ میکند، اما محدودیتهای قابلتوجهی در زندگی روزمره ایجاد میکند.برخی بیماران واجد شرایط پیوند کلیه هستند.
پیوند عضو میتواند کیفیت زندگی را بهبود بخشد، اما نیازمند شرایط پزشکی مناسب و دسترسی به عضو اهدایی است.
متخصصان تأکید میکنند آگاهی عمومی و غربالگری منظم میتواند از رسیدن بیماران به این مرحله جلوگیری کند. توجه به علائم اولیه و پیگیری پزشکی منظم، مهمترین ابزار مقابله با این تهدید خاموش است.
